กัญชาทำอะไรกับสมองเรา?

กลิ่นเขียวๆ ของกัญชาลอยมาแตะจมูกแป๊บเดียว ก็พอจะเดาออกแล้วว่าบ่ายนี้ไม่ธรรมดา ทุกวันนี้คนทั่วโลกหันมาใช้กัญชาเพื่อผ่อนคลายกันเยอะขึ้น ภาพคนนอนยาวบนโซฟา พร้อมกัญชาสักม้วน (หรือสองม้วน ใครจะรู้) กลายเป็นภาพคุ้นตา

แต่เคยสงสัยกันไหมว่าทำไมคนถึงเรียกกัญชาว่าเป็นพืชที่ เปลี่ยนความรู้สึก ได้? วันนี้เรามาคุยกันว่าจริงๆ แล้วเจ้าพืชตัวนี้ไปทำอะไรกับสมองเราบ้าง

ประเด็นสำคัญ

• THC ในกัญชาเข้าไปจับตัวรับในสมองส่วนที่ดูแลเรื่องความจำ จึงทำให้ความคิดช้าลงได้
• สมองคนเรายังพัฒนาอยู่จนถึงอายุประมาณ 25 ปี วัยเด็กและวัยรุ่นจึงไวต่อผลของกัญชาเป็นพิเศษ อาจกระทบสมาธิและการเรียนรู้
• ถ้าได้รับ THC ตั้งแต่ช่วงวัยรุ่น การตัดสินใจในอนาคตอาจเปลี่ยนไป
• ที่น่าสนใจคือ งานวิจัยอีกฝั่งกลับพบว่าผู้ป่วยที่ใช้กัญชาทางการแพทย์มีสมรรถภาพสมองดีขึ้น
• ผลระยะสั้นที่หลายคนเจอ คือความสุข ความสงบ ความผ่อนคลาย
• ผลระยะยาวที่ต้องระวัง คือความจำเสื่อมและการคิดที่แย่ลง

กัญชาแย่ต่อสมองจริงหรือเปล่า?

จริงๆ แล้วกัญชามีสารดีๆ อยู่หลายตัว เช่น แคนนาบิไดออล (CBD) ที่อาจช่วยเรื่องความกังวลและอาการปวดได้ แต่ในขณะเดียวกันก็อาจทำให้เกิด ปัญหาด้านความคิด การทำงานของสมองส่วนวางแผน รวมถึงกิจกรรมที่ต้องใช้สติเต็มร้อย เช่น การขับรถ หรือเล่นดนตรี ที่เป็นแบบนี้ก็เพราะ เตตราไฮโดรแคนนาบินอล หรือ THC ซึ่งเป็นสารออกฤทธิ์หลักของกัญชา ไปจับกับตัวรับในสมองส่วนสำคัญที่เกี่ยวกับความจำ ทั้งฮิปโปแคมปัส อะมิกดาลา และเปลือกสมอง

สมองที่ยังโตไม่เต็มที่ เจอกัญชาแล้วเป็นยังไง?

กัญชามีผลต่อพัฒนาการสมอง โดยเฉพาะในเด็กเล็กและวัยรุ่น เพราะสมองยังพัฒนาไม่หยุดจนถึงอายุประมาณ 25 ปี การใช้กัญชาก่อนอายุ 18 จึงอาจไปขัดการสร้างวงจรสมองสำหรับสมาธิ ความจำ และการเรียนรู้ และ ผลนี้อาจติดตัวนานหรือถาวร วัยรุ่นที่ใช้บ่อยๆ มักมีปัญหาเรื่องการเรียน เพราะจำอะไรไม่ค่อยได้

งานวิจัยปี 2016 ชี้ว่าการรับ THC ตั้งแต่วัยรุ่นอาจกระทบทั้งโครงสร้างและการทำงานของสมองในระยะยาว ส่งผลต่อการสร้างนิสัย กิจวัตร การคิด และการตัดสินใจ แต่ที่น่าสนใจคือ มีนักวิจัยอีกกลุ่มเจอ ผลลัพธ์ที่ตรงกันข้าม ในกลุ่มคนไข้ที่ใช้กัญชาทางการแพทย์ หลังใช้ต่อเนื่องไม่กี่เดือน พวกเขากลับทำแบบทดสอบความคิดได้ดีขึ้น

ผลระยะสั้นต่อสมอง

พอ THC เข้าสู่สมอง มันจะไปทำงานในส่วนที่เกี่ยวกับความคิด ความรู้สึก และการรับรู้ ความรู้สึกที่ได้จึงไม่เหมือนกันทุกคน ขึ้นอยู่กับปริมาณที่ใช้ด้วย คนที่ใช้ THC สูงๆ มักจะเจอผลข้างเคียงที่ไม่ค่อยน่าพิสมัยมากกว่า ผลระยะสั้นที่คนส่วนใหญ่เจอ มีประมาณนี้

• รู้สึกสงบ ผ่อนคลาย
• อารมณ์ดี
• รับรู้สิ่งรอบตัวเปลี่ยนไป
• หิวขึ้น
• หลายคนบอกว่าเครียดน้อยลง
• บางคนบอกว่าปวดน้อยลง

ถ้าใช้ THC เยอะเกินไป อาจเจอแบบนี้แทน

• คิดและจำลำบาก
• ตัดสินใจและแก้ปัญหาได้แย่ลง
• ทรงตัวลำบาก ตอบสนองช้า
• วิตกกังวล ตื่นตระหนก
• เห็นภาพหลอน
• มึน งง สับสน

ผลระยะยาวต่อสมอง

ผลระยะยาวจะค่อยๆ ก่อตัวขึ้นเมื่อใช้บ่อย ไม่ว่าจะทุกวันหรือเกือบทุกวัน เริ่มจากเป็นวัน เป็นสัปดาห์ เป็นเดือน ลามยาวเป็นปี องค์กร SAMHSA ชี้ว่า ผู้ใหญ่ที่ใช้กัญชา 1 ใน 10 คน จะเข้าข่ายติดกัญชา แต่ถ้าเริ่มใช้ตั้งแต่วัยรุ่น ตัวเลขจะขยับเป็น 1 ใน 6 คนที่ใช้บ่อยๆ ยังเสี่ยงพึ่งสารอื่น รวมถึง แอลกอฮอล์ มากขึ้น โดยเฉพาะถ้าเริ่มใช้ตอนยังเด็ก ส่วนคนที่ใช้กัญชา THC สูงต่อเนื่องนานๆ มักจะถูกเชื่อมโยงกับภาพหลอน หวาดระแวง และปัญหาสุขภาพจิตอื่นๆ เช่น ภาวะซึมเศร้า ความวิตกกังวล และโรคจิตเภท ผลระยะยาวอื่นๆ ที่อาจตามมา ได้แก่

• คิดช้า คิดได้น้อยลง
• ความจำเสื่อม
• ต้องใช้ปริมาณมากขึ้นเรื่อยๆ ถึงจะรู้สึก
• เริ่มขาดไม่ได้
• สมาธิสั้นลง
• IQ ลดลง

คนที่เริ่มใช้เร็วและใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาการพวกนี้จะหนักกว่าคนทั่วไป และ อาจไม่หายขาด แม้จะเลิกใช้ไปแล้ว

สรุป

กัญชามีทั้งคุณและโทษ จะใช้แบบไหนก็ส่งผลต่อสมองทั้งระยะสั้นและระยะยาวไม่ว่าจะมากหรือน้อย ตัวต้นเหตุหลักคือฤทธิ์ทางจิตประสาทของ THC โดยเฉพาะในวัยรุ่นที่สมองยังพัฒนาอยู่ มันอาจไปกระทบการเรียนและความจำได้ ผลระยะสั้นที่หลายคนเจอคือความสุขและความผ่อนคลาย แต่ถ้าใช้เยอะเกินไปก็เจอผลข้างเคียงอย่างภาพหลอนและความสับสนได้เหมือนกัน ส่วนผลระยะยาวจะค่อยๆ สะสมจากการใช้บ่อยๆ จนกระทบทั้งความคิด สมาธิ และความจำ รู้แบบนี้แล้ว ใช้แบบมีสติและพอประมาณดีที่สุด แวะมาคุยกับทีมที่หน้าร้าน Siam Green เราช่วยแนะนำให้ได้ว่าสายไหนเหมาะกับคุณ