ลิโมนีน เทอร์พีนในกัญชา: ผลต่อร่างกาย ประโยชน์ และสายพันธุ์ที่มีสูง

บทนำ

เทอร์พีน คือสารประกอบอินทรีย์ที่พบทั่วไปในพืชและสัตว์ ตามที่เราเคยเล่าไว้ในบทความก่อนหน้า กัญชา โดยเฉพาะสายพันธุ์ลูกผสมยุคใหม่ ถือเป็นแหล่งเทอร์พีนที่หลากหลายและเข้มข้นที่สุดเท่าที่มนุษย์รู้จัก

ในธรรมชาติ เทอร์พีนทำหน้าที่หลายอย่าง ทั้งล่อแมลงมาช่วยผสมเกสร ป้องกันแสงแดด สื่อสารระหว่างต้นไม้ และในกรณีของสกังก์ ก็ใช้ป้องกันตัวจากผู้ล่า

วิทยาศาสตร์กัญชาสมัยใหม่ ถึงจะถูกถ่วงไว้ด้วยกฎหมายที่ล้าหลังในหลายประเทศ ก็ยังเดินหน้ามาไกลพอที่เราจะเข้าใจได้ดีขึ้นว่าเทอร์พีนกับแคนนาบินอยด์ทำงานร่วมกับร่างกายและระบบนิเวศอย่างไร

ลิโมนีน หรือเรียกให้ตรงคือ D-Limonene เป็นเทอร์พีนที่พบบ่อยมาก ทั้งในกัญชาและในธรรมชาติทั่วไป ติดอันดับสามเทอร์พีนที่พบมากที่สุดในกัญชา คู่กับเบต้า คาริโอฟิลลีน และ ไมร์ซีน มันคือกลิ่นที่คุณได้จากผลไม้ตระกูลส้ม สดชื่น หวานนำเปรี้ยวตาม ในดอกกัญชาเองก็ยังมีฟลาโวนอยด์ช่วยเสริมโทนซิตรัสเข้าไปอีก ลิโมนีนถูกพูดถึงในงานวิจัยว่าอาจมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและต้านการอักเสบ และผู้ใช้หลายคนรายงานว่ามันให้ความรู้สึกตื่นตัว สมองโล่ง ปลุกอารมณ์ จึงนิยมใช้ในช่วงเช้า

สุคนธบำบัดเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลตัวเองและของประสบการณ์การใช้กัญชา และเทอร์พีนคือพระเอกของเรื่องนี้ ไม่ว่าคุณจะรับลิโมนีนจากดอกกัญชา จากผลไม้สด หรือจากน้ำมันสกัด ผลลัพธ์โดยรวมจะปรับสมดุลแบบองค์รวม คุณรู้ดีที่สุดว่าร่างกายและอารมณ์ตัวเองต้องการอะไร ที่เหลือคือเลือกแหล่งให้เหมาะกับวิถีของคุณ

ลิโมนีนในธรรมชาติ

ลิโมนีนคือเทอร์พีนที่พบบ่อยเป็นอันดับสองในธรรมชาติ รองจาก ไพนีน ที่อยู่ในต้นสน ต้นไม้ตระกูลสนชนิดอื่น และพืชอีกหลายชนิด

ลิโมนีนอยู่รอบตัวเรา เปลือกของผลไม้ตระกูลส้มอย่างเลมอน ไลม์ ส้ม และส้มโอเป็นแหล่งที่เข้มข้นสุด คนสกัดจากเปลือกพวกนี้มาทำน้ำมันหอมระเหยใช้ในการบำบัด การเอาเปลือกส้มไปตากแห้งทำที่หอมประจำห้องเป็นภูมิปัญญาเก่าแก่ที่ยังใช้กันอยู่จนถึงทุกวันนี้

ลิโมนีนยังอยู่ในพืชนอกตระกูลส้มด้วย เช่น โรสแมรี เปปเปอร์มินต์ และจูนิเปอร์ โรสแมรีมีเทอร์พีนที่ซ้ำกับในกัญชาอยู่หลายตัว และเป็นวัตถุดิบประจำของอาหารและยาแผนโบราณ ชาโรสแมรีถูกพูดถึงบ่อยว่าช่วยให้สดชื่น ซึ่งลิโมนีนน่าจะมีส่วนอยู่ ส่วนจูนิเปอร์เป็นวัตถุดิบหลักของจิน รสชาติของจินที่เราคุ้นกันก็มาจากลิโมนีนผสมกับไพนีน

ในดอกของต้นไม้ ลิโมนีนทำหน้าที่ดึงดูดหรือไล่แมลงเพื่อช่วยผสมเกสร และเมื่อปล่อยออกจากรากใต้ดิน มันจะช่วยชะลอการเติบโตของพืชชนิดอื่นที่ขึ้นอยู่ใกล้ๆ

อ้างอิง: งานวิจัย, วิดีโอ

ลิโมนีนแบบเจาะลึก

ลิโมนีนเป็นเทอร์พีนแบบโมโนไซคลิก ไม่ใช่เทอร์พีนอยด์ แปลว่าโมเลกุลไม่มีออกซิเจน คำว่าโมโนไซคลิกหมายถึงโครงสร้างมีวงแหวน ซึ่งทำให้จุดเดือดสูงกว่าเทอร์พีนที่ไม่มีวงแหวน

ลิโมนีนมีสองรูปแบบที่เป็นภาพสะท้อนของกันและกัน เหมือนมือซ้ายกับมือขวา D-Limonene หรือเวอร์ชัน R คือตัวที่อยู่ในผลไม้ตระกูลส้มและในกัญชา ส่วน L-Limonene หรือเวอร์ชัน S ไม่ได้อยู่ในกัญชา แต่จะอยู่ในต้นสนกับมินต์ ให้กลิ่นมินต์ที่เด่นชัด ความเชื่อมโยงระหว่างสองเวอร์ชันนี้ดูได้ง่ายๆ จากลูกอมหรือน้ำยาทำความสะอาดกลิ่นซิตรัสกับกลิ่นมินต์ที่วางขายกันอยู่ทั่วไป

อนุพันธ์ของลิโมนีนตัวอื่นๆ ก็พบเจอได้ทั่วไป คาร์โวน ซึ่งเป็นตัวให้กลิ่นในน้ำมันสะระแหน่ และอัลฟา เทอร์พีนีออล ที่พบในกระวานและต้นสน ก็อยู่ในตระกูลลิโมนีน อีกตัวคือ 1,8 ไซนีโอล ซึ่งจริงๆ แล้วก็คือเทอร์พีนของยูคาลิปตัส

อ้างอิง: วิกิ, วิกิ, งานวิจัย.

ประโยชน์ที่อาจเกิดขึ้น

ลิโมนีนมักถูกเรียกว่าเทอร์พีนแห่งความสุข มีรายงานเชิงประสบการณ์ว่าช่วยยกระดับอารมณ์และลดความเครียด เหมือนเทอร์พีนชนิดอื่น มันสามารถปลุกความทรงจำผ่านกลิ่นและทำให้เรานึกถึงอดีตได้ ด้วยอัตราการดูดซึมสูงถึง 70% แค่สูดเข้าไปเฉยๆ ก็เริ่มได้ผลเชิงบำบัดบ้างแล้ว นั่นคือเหตุผลที่มันทำงานได้ดีในรูปของน้ำมันหอมระเหย

เมื่อจับคู่กับ THC งานวิจัยบางชิ้นชี้ว่ามันสร้าง entourage effect ที่ไปทางสมองและความรู้สึกครึ้มใจ บางการศึกษาเชื่อมโยงลิโมนีนกับฤทธิ์ลดความวิตกกังวลและฤทธิ์ต้านซึมเศร้า โดยคาดว่าทำงานผ่านตัวรับเซโรโทนิน อาจมีผลต่อระดับเซโรโทนินในสมองส่วนหน้าและอาจกระทบระดับโดปามีนในฮิปโปแคมปัส

ลิโมนีนยังอาจช่วยพยุงระบบภูมิคุ้มกัน และถูกพูดถึงในแง่ของการบรรเทาความเจ็บปวดผ่านฤทธิ์ต้านการอักเสบที่อาจมี เช่นเดียวกับเทอร์พีนอีกหลายตัว มีการเสนอว่ามันช่วยปรับสมดุลของพลังงานในร่างกาย ซึ่งผู้ใช้บางคนรายงานว่ารู้สึกสบายขึ้น

ผลพวงเหล่านี้คุณจะได้รับจากแหล่งใดก็ได้ที่มีลิโมนีน แต่ละแหล่งจะมาพร้อม entourage effect ของตัวเอง ยกเว้นลิโมนีนบริสุทธิ์ซึ่งจริงๆ ก็คือสารสกัดจากเปลือกส้ม ที่น่าสนใจคือ น้ำมันส้มมีลิโมนีนประมาณ 90% ส่วนน้ำมันเลมอนมีประมาณ 68% โดยมี b-pinene 16% และ g-terpinene 12%

บางคนใช้ลิโมนีนบริสุทธิ์เพื่อช่วยเรื่องกรดไหลย้อน เพราะคิดว่ามีฤทธิ์ต้านจุลชีพและช่วยปรับสภาพในกระเพาะ ขนาดที่ใช้สำคัญมาก เพราะถ้าเยอะเกินไปจะกำจัดแบคทีเรียจนกระทบสมดุลและทำให้อาการแย่ลง ผลข้างเคียงที่เจอบ่อยคือการเรอกลิ่นส้ม

ลิโมนีนยังถูกศึกษาในเชิงต้านมะเร็ง บางงานวิจัยชี้ว่ามันอาจรบกวนสัญญาณภายในก้อนเนื้อ ทำให้เซลล์มะเร็งหยุดเพิ่มจำนวนและนำไปสู่การตายของเซลล์ในกระบวนการที่เรียกว่า apoptosis

งานวิจัย, บทความ

ลิโมนีนกับกิจวัตรสุขภาพของคุณ

เพราะลิโมนีนเป็นเทอร์พีนสายตื่นตัว มันจึงส่งผลต่อจังหวะชีวภาพหรือ circadian rhythm ของเรา สภาวะตื่นในเวลากลางวันเรียกว่า catabolic ร่างกายผลิตพลังงานและสลายเนื้อเยื่อเพื่อสร้างใหม่ ส่วน anabolic คือสภาวะกลางคืน ที่ร่างกายซ่อมแซมและสร้างส่วนต่างๆ ของกายและใจ

ถ้าอยู่ในสภาวะ catabolic มากเกินไป อาจรู้สึก นอนไม่หลับ ท้องเสีย ดื้ออินซูลินเพิ่ม หรือรู้สึกพักฟื้นไม่พอ ฝั่ง anabolic มากเกินก็จะกลายเป็นท้องผูก วิตกกังวล หัวใจเต้นเร็ว หรือในบางกรณีคือก้อนเนื้อแข็ง

ลิโมนีนเป็นตัวดัน catabolic ดังนั้นคนที่นอนไม่ค่อยหลับหรืออยู่ในโหมด catabolic สูงอยู่แล้ว ใช้ตอนเช้าจะปลอดภัยกว่า ส่วนเทอร์พีนตัวอื่นอย่าง ไมร์ซีน หรือ คาริโอฟิลลีน ดัน anabolic จึงเหมาะกับช่วงค่ำมากกว่า

ลิโมนีนตามธรรมชาติอยู่ในอาหารเพื่อสุขภาพทั่วโลกมานาน เลมอน ถูกใช้กันในหลายวัฒนธรรมด้วยเหตุผลด้านสุขภาพหลายข้อ สำหรับปัญหาเฉพาะอย่างกรดไหลย้อน ผู้ใช้บางคนพบว่าลิโมนีนบริสุทธิ์ช่วยได้

ในภาพกว้าง ผลไม้ เครื่องเทศ และกัญชา ต่างก็มี entourage effect ของตัวเอง พอเรารู้จักสมุนไพรรอบตัวมากขึ้น เราก็ปรับทั้งอาหารและการดูแลตัวเองให้เข้ากับร่างกายของเราได้พร้อมกัน

อ้างอิง: วิดีโอ, บทความ

สายพันธุ์กัญชาที่มีลิโมนีนสูง

ปริมาณลิโมนีนในแต่ละสายพันธุ์มีผลมากต่อโทนของฤทธิ์ว่าจะออกแนวกระตุ้นหรือแนวสงบ ลิโมนีนสูงมักเจอใน Sativa hybrid และ Sativa landrace แต่ก็พบในบาง สายพันธุ์ Indica ในปริมาณน้อยได้เช่นกัน

Kush Mints คือลูกผสมสมดุลที่ได้รับความนิยม จุดเด่นคือผ่อนคลายและกระตุ้นไปพร้อมกัน เหมาะกับงานสร้างสรรค์ รสชาติมินต์สดชื่นมีกลิ่น gassy แทรกอยู่ ผู้ใช้หลายคนรายงานว่าช่วยกับ ภาวะซึมเศร้า และความวิตกกังวล ด้วยฤทธิ์ครึ้มใจของมัน อาจไม่ใช่ตัวเลือกแรกของคนที่กำลังหาทางแก้นอนไม่หลับ

Durban Poison เป็น Sativa landrace ที่มีต้นกำเนิดจากแอฟริกาใต้ ดังเรื่องกลิ่นผลไม้สดชื่นและฤทธิ์กระตุ้นที่ปลุกอารมณ์ คนใช้เพื่อทำงานครีเอทีฟกันเยอะ และอาจช่วยบรรเทาอาการของภาวะซึมเศร้าได้

Banana Kush เป็นลูกผสมที่ขึ้นชื่อเรื่องฤทธิ์ครึ้มใจและให้พลังงาน กลิ่นกล้วยชัด ผู้ใช้บางคนบอกว่ามาแบบนุ่มๆ ช่วยเรื่องวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้าได้ และทำให้คุยกับคนอื่นในสถานการณ์ทางสังคมได้ลื่นขึ้น

อ้างอิง: งานวิจัย, leafly, บล็อก, บล็อก

สรุป

ลิโมนีนเป็นเทอร์พีนที่มีประโยชน์มากตัวหนึ่ง โผล่อยู่ในผลไม้และสมุนไพรทั่วโลก และเป็นส่วนหนึ่งของอาหารผู้คนมานับพันปี ประโยชน์ด้านสุขภาพของมันถูกใช้ในชีวิตประจำวันมาตลอด แม้คนสมัยก่อนจะไม่ได้เรียกมันด้วยชื่อทางเคมี

ตอนนี้เรารู้แล้วว่าตัวที่ทำให้เลมอน โรสแมรี และกัญชา ให้ความรู้สึกตื่นตัวเหมือนๆ กัน คือสารตัวเดียวกัน เลยปรับกิจวัตรสุขภาพให้เข้ากับสภาพร่างกาย อาหาร และอารมณ์ของตัวเองได้ง่ายขึ้น

สายพันธุ์กัญชาที่มีลิโมนีนสูงนั้นมีให้เลือกเยอะ ตัวที่มีลิโมนีนเข้มข้นที่สุดควรเลี่ยงก่อนเข้านอน และใช้เป็นตัวยกอารมณ์กับเติมพลังในช่วงกลางวันแทน แวะคุยกับ budtender ที่ Siam Green ได้ทุกสาขา เราจะช่วยจับคู่ดอกที่ตรงกับความรู้สึกที่คุณกำลังตามหา