CBD (แคนนาบิไดออล) กลไกการทำงาน ประโยชน์ และข้อควรพิจารณา

บทนำ

แคนนาบิไดออล หรือ CBD คือสารชนิดหนึ่งในกัญชาที่ไม่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท เนื่องจากผลต่อสมองที่อยู่ในระดับต่ำ CBD ในรูปบริสุทธิ์จึงได้รับการอนุญาตให้ใช้ในอุตสาหกรรมสุขภาพก่อนสารตัวอื่นในต้นกัญชา การยอมรับในด้านความปลอดภัยและประสิทธิภาพนี้นำไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย ทั้งครีมทาผิว ทิงเจอร์เพื่อการดูแลสุขภาพและการนอน ผลิตภัณฑ์รับประทาน และผลิตภัณฑ์สำหรับสัตว์เลี้ยง CBD เป็นหนึ่งในกลุ่มผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพที่เติบโตเร็วในระดับโลก เมื่องานวิจัยและหลักฐานสะสมเพิ่มขึ้น ชื่อเสียงของ CBD ก็เป็นที่กล่าวถึงในวงกว้าง ผู้ใช้จำนวนหนึ่งรายงานว่า CBD อาจช่วยเรื่องการอักเสบ อาการปวดเรื้อรัง ความวิตกกังวล รวมถึงอาการชัก เรื่องนี้เปิดประเด็นเกี่ยวกับความเชื่อมโยงของร่างกายกับระบบเอนโดแคนนาบินอยด์ (ECS) และความสำคัญของระบบนี้ต่อสุขภาพในระดับปัจเจกและสาธารณะ บทความนี้พาท่านสำรวจที่มาของ CBD การใช้งานที่เป็นไปได้ และบทบาทในวงการสุขภาพและการแพทย์สมัยใหม่

ทำความรู้จัก CBD

CBD และ THC เป็นแคนนาบินอยด์ที่เป็นที่รู้จักมากที่สุด ในกัญชายังมีแคนนาบินอยด์ที่ได้รับการระบุไว้อีกหลายสิบชนิด และ เทอร์พีน อีกหลายร้อยชนิด งานวิจัยยังคงดำเนินอยู่ และเรารู้เพิ่มขึ้นในทุกปี ทุกครั้งที่มีประเทศใหม่ผ่อนคลายกฎระเบียบ องค์ความรู้ก็ขยายตามไปด้วย

ในเอเชีย กัญชาถูกใช้ทางการแพทย์มาตั้งแต่อย่างน้อย 3000 ปีก่อนคริสตกาล ช่วงที่ผิดกฎหมายเป็นเพียงส่วนเล็กของประวัติศาสตร์ การห้ามในช่วงดังกล่าวส่งผลให้คนจำนวนมากต้องอยู่ในสถานะที่ยากลำบาก และตลาดที่อยู่นอกระบบก็ขาดกลไกที่เอื้อต่อการวิจัยและการพัฒนา

CBD ได้รับการอนุญาตในประเทศจำนวนมากกว่าที่ THC ได้รับ ทำให้มีงานวิจัยและฟีดแบ็กจากผู้ใช้สะสมมากกว่า กล่าวได้ว่า CBD คือสะพานเชื่อมระหว่างยุคที่กัญชาถูกห้ามและยุคที่กัญชาได้รับการวิจัยอย่างจริงจัง ปัจจุบันข้อมูลออนไลน์มีให้ผู้บริโภคศึกษาได้มาก แม้งานวิจัยทางเภสัชยังต้องดำเนินต่อ

CBD ถูกแยกออกมาครั้งแรกในปี 1940 โดยนักเคมีชาวอเมริกัน Roger Adams ที่มหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ ในยุค 1980 ราฟาเอล เมโชลาม นักเคมีชาวอิสราเอล เป็นคนแรกที่เผยโครงสร้างของ THC และ CBD และพบว่า CBD อาจช่วยเรื่องอาการชักและภาวะอื่น อย่างไรก็ตาม ในช่วงต้นยุค 1970 เกิดสงครามต่อต้านยาเสพติด งานวิจัยนี้จึงไม่ได้รับการผลักดันเข้าสู่วงการวิทยาศาสตร์โลกอย่างเป็นทางการ ผู้ที่อาจได้รับประโยชน์จึงต้องรอเป็นเวลาหลายสิบปี

กลไกการทำงานในร่างกาย

CBD และ THC ในเชิงเฉพาะคือไฟโตแคนนาบินอยด์ คำว่า “ไฟโต” ในภาษากรีกแปลว่า “พืช” หมายถึงสารที่พบในพืช ขณะที่เอนโดแคนนาบินอยด์คือสารที่ร่างกายผลิตเอง คำว่า “เอนโด” แปลว่า “ภายใน” ที่ใช้คำเช่นนี้เพราะไฟโตแคนนาบินอยด์ที่พบในกัญชาทำปฏิกิริยากับระบบเอนโดแคนนาบินอยด์ หรือ ECS ในร่างกาย THC มีโครงสร้างโมเลกุลใกล้เคียงกับฮอร์โมนแห่งความสุขที่ร่างกายผลิตเอง จึงสามารถเลียนแบบฤทธิ์ของเอนโดแคนนาบินอยด์ได้ ขณะที่ CBD ยับยั้งการสลายเอนโดแคนนาบินอยด์ และปรับสมดุล THC ที่เข้าสู่ร่างกาย

ระบบ ECS ถูกค้นพบในปี 1992 โดยราฟาเอล เมโชลาม แต่ไม่ได้ถูกบรรจุในตำราแพทย์ แม้จะมีหลักฐานสะสมที่บ่งบอกความสำคัญต่อการแพทย์ ECS เป็นระบบที่มีอิทธิพลสูงในร่างกาย กำกับการทำงานของระบบอื่น เช่น ภูมิคุ้มกันและหัวใจหลอดเลือด ในหลายมิติ หน้าที่หลักของ ECS คือกำกับทั้งอารมณ์และสภาวะสมดุล (Homeostasis) ในร่างกาย Homeostasis คือกระบวนการที่สิ่งมีชีวิตคอยปรับสมดุลของการทำงานภายในให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อม ECS เป็นระบบที่มีอายุ 600 ล้านปี ปรากฏในสัตว์ทุกชนิดยกเว้นแมลง ในร่างกายมนุษย์ ระบบนี้ทำงานผ่านตัวรับแคนนาบินอยด์สองชุด คือ CB1 และ CB2 ที่จับกับระบบในร่างกายต่างกลุ่ม ภาพประกอบด้านล่างแสดงให้เห็นถึงระดับการพึ่งพา Homeostasis ของชีวิตประจำวัน

อะนานดาไมด์คือโมเลกุลแห่งความรู้สึกพึงพอใจ เมื่อจับกับตัวรับแคนนาบินอยด์ในสมอง เรารู้สึกสงบและเป็นสุข อะนานดาไมด์พบในช็อกโกแลตด้วย และยังเป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับอาการ runner’s high ระหว่างการวิ่ง อะนานดาไมด์ที่ร่างกายผลิตเองจะถูกเอนไซม์ Fatty Acid Amide Hydrolase หรือ FAAH สลาย CBD ยับยั้ง FAAH หมายความว่าร่างกายจะมีอะนานดาไมด์ในระดับที่อยู่ได้นานขึ้น กลไกนี้เชื่อมโยงกับการปรับอารมณ์ให้คงที่ และอาจช่วยลดความวิตกกังวลและ ความเครียด ซึ่งเป็นเป้าหมายเดียวกับยาคลายกังวลและยาบรรเทา ภาวะซึมเศร้า หลายชนิด ผู้ใช้จำนวนหนึ่งรายงานว่า CBD ให้ผลที่น่าสนใจเมื่อเทียบกับยาเหล่านี้ พร้อมผลข้างเคียงในระดับที่ต่ำ

ภาวะที่ผู้ใช้มักกล่าวถึง

ประโยชน์ด้านสุขภาพของ CBD ดูจะกว้างขวาง เนื่องจากการวิจัยยังคงดำเนินอยู่ และการค้นพบใหม่ปรากฏอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม สิ่งที่รู้แล้วก็มีไม่น้อย ตั้งแต่การลดการอักเสบบนผิว ไปจนถึงการดูแลโรคพาร์กินสัน หากมีกฎระเบียบที่เหมาะสมในระดับสากล CBD อาจส่งผลในวงกว้างต่อสาธารณสุข ภาวะทางกายและทางจิตหลายประการที่ผู้ใช้รายงานว่า CBD อาจช่วยได้ มีดังต่อไปนี้

การดูแลผิว

ครีมและบาล์มทาผิวที่ผสม CBD อาจช่วยจัดการภาวะอย่างผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง สะเก็ดเงิน รอยช้ำ หรือแมลงกัด ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ใช้ประโยชน์จากความเชื่อมโยงระหว่าง ECS กับระบบภูมิคุ้มกัน มีรายงานว่า CBD ช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันสงบลง และอาจลดการอักเสบหรือบวมเพื่อบรรเทาอาการปวด ครีมบางสูตรพัฒนาขึ้นเพื่อการดูแลผิวเชิงความงาม คุณสมบัติต้านการอักเสบเข้ากับวงการบิวตี้ได้ดี เช่น ครีมต้านริ้วรอย และเมื่อใช้แก้ปัญหาทางกาย ผลพลอยได้คืออารมณ์ที่อาจสมดุลขึ้น

ภาวะทางระบบประสาท

CBD และแคนนาบินอยด์อื่นได้รับการศึกษาในแง่ศักยภาพในการช่วยดูแลภาวะทางสรีรวิทยาบางประการ เช่น โรคอัลไซเมอร์ โรคพาร์กินสัน และโรคลมชัก ผลลัพธ์โดยเฉพาะกับโรคลมชักน่าสนใจในระดับที่ FDA ของสหรัฐอเมริกาอนุมัติยาสำหรับโรคลมชักที่ใช้ CBD เป็นองค์ประกอบ ซึ่งมีรายงานว่าผลข้างเคียงต่ำกว่ายาคู่แข่งบางตัว

ปัญหาการนอน

CBD อาจช่วยผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรัง ความวิตกกังวล หรือนอนหลับยาก ให้เข้านอนได้ง่ายขึ้น เนื่องจากร่างกายอาจรู้สึกสมดุลและสงบกว่าเดิม การนอนคุณภาพดีเป็นองค์ประกอบสำคัญของสุขภาพ ผู้ที่มีปัญหาการนอนใช้ CBD แล้วได้ผลแตกต่างกัน เนื่องจาก CBD ไม่ใช่ยานอนหลับโดยตรง ผลที่ดีกว่ามักปรากฏเมื่อใช้ต่อเนื่อง โดยทั่วไปคือวันละสองครั้ง

ความวิตกกังวลและความเครียด

ความวิตกกังวลและความเครียดเป็นภาวะสุขภาพจิตที่พบบ่อยในระดับโลก ผู้ใช้จำนวนหนึ่งรายงานถึงศักยภาพของ CBD ในการช่วยจัดการความวิตกกังวลและภาวะที่เกี่ยวข้องอย่าง PTSD งานวิจัยยังคงมีจำกัด แต่การศึกษาในขนาดเล็กพบว่าผู้ป่วย PTSD ดีขึ้นเมื่อใช้ CBD ต่อเนื่อง

ระดับความเครียดที่สูงในร่างกายส่งผลต่อสรีระและสภาพร่างกาย ความสามารถของ CBD ในการยับยั้งเอนไซม์ที่สลายฮอร์โมนแห่งความสุขเชื่อมโยงกับฤทธิ์คลายเครียด ร่างกายอาจมีสารเคมีเชิงบวกในระดับที่สมดุลกว่าเดิม และเราอาจรู้สึกผ่อนคลายในภาพรวม

ผลข้างเคียงที่อาจเกิด

ผู้ใช้จำนวนน้อยอาจมีผลข้างเคียง เช่น คลื่นไส้ อ่อนล้า หรือมีไข้ เช่นเดียวกับยาทุกชนิด การปลอดผลข้างเคียงในระดับ 100 เปอร์เซ็นต์เป็นไปได้ยาก ผลข้างเคียงของ CBD ส่วนใหญ่อยู่ในระดับที่สังเกตได้ หากท่านประสบอาการเหล่านี้ อาจเป็นเพราะระบบเผาผลาญของท่านไม่เข้ากับ CBD การหยุดใช้และสังเกตอาการเป็นทางเลือกที่เหมาะสม

มุมมองจากแพทย์ต่อ CBD

การเลือก การใช้ และการพกพา CBD

CBD มีหลายรูปแบบ ที่พบในตลาดไทยคือ น้ำมันหรือทิงเจอร์ บาล์ม ผลิตภัณฑ์รับประทาน และเครื่องดื่ม น้ำมันและทิงเจอร์มักใช้ในกิจวัตรดูแลตนเองรายวัน สูตรเหล่านี้พัฒนาขึ้นเพื่อภาวะเฉพาะ เช่น การนอนหรืออาการชัก บาล์มและน้ำมันนวดเหมาะกับการดูแลผิวและการดูแลตนเองในภาพรวม ส่วนเครื่องดื่มและผลิตภัณฑ์รับประทานเน้นมุมความเป็นอยู่ที่ดีของ CBD ผู้ใช้บางรายรายงานว่าอาจช่วยลดระดับความเครียดและสนับสนุนสภาวะสมดุลของร่างกาย

ผมเห็นว่าผู้บริโภคควรสร้างความมั่นใจในความเข้าใจของตนเอง ทั้งกับวิทยาศาสตร์ปัจจุบันและความต้องการทางร่างกายและจิตใจที่เฉพาะของแต่ละบุคคล การปฏิบัติเช่นนี้ช่วยให้ท่านยกระดับคุณภาพชีวิตในแบบของท่าน

CBD กำลังกลายเป็นส่วนหนึ่งของชุดผลิตภัณฑ์ดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวัน แม้จะได้รับการยอมรับในวงกว้าง แต่ยังมีหลายประเทศที่ยังไม่อนุญาต CBD โปรดทราบว่าเมื่อท่านอยู่ในประเทศไทย ประเทศเพื่อนบ้านหลายแห่ง เช่น จีนและอินโดนีเซีย ยังคงห้าม CBD ก่อนการเดินทาง ขอแนะนำให้ตรวจสอบกฎหมายของประเทศปลายทางอย่างรอบคอบ

สรุป

CBD มีศักยภาพในการช่วยดูแลผู้คนทั่วโลก ทั้งกับภาวะที่หนักและไม่หนัก ตั้งแต่ความเป็นอยู่ทั่วไป ไปจนถึงศักยภาพในการช่วยดูแลอาการชัก CBD มีบทบาทสำคัญในวงการแพทย์และวัฒนธรรมสมัยใหม่ ระบบเอนโดแคนนาบินอยด์ของเราบ่งบอกว่าเราสามารถเข้าสู่สภาวะสมดุลผ่านการใช้แคนนาบินอยด์อย่างมีสติ แม้จะถูกห้ามมาเป็นเวลาหลายสิบปี สารสกัดจากพืชชนิดนี้ที่มีการใช้งานหลากหลายกำลังกระจายไปทั่วโลก

เช่นเดียวกับเรื่องสุขภาพอื่น เราต้องศึกษาด้วยตนเองและสังเกตการตอบสนองของร่างกายต่อสารแต่ละชนิดในแต่ละภาวะ การเรียนรู้อย่างรอบด้านช่วยให้เราดูแลสุขภาพได้ดียิ่งขึ้น งานวิจัยเกี่ยวกับ CBD และแคนนาบินอยด์อื่นยังคงดำเนินต่อ และอาจมีประโยชน์อีกที่ยังรอการค้นพบ

หากท่านสนใจคำแนะนำเฉพาะบุคคล ทีมงาน Siam Green ทั้ง 5 สาขา Phrom Phong ติด EmQuartier ตรงข้าม Emporium รวมถึง Silom, Nana, Chinatown และ Chaweng บนเกาะสมุย ยินดีให้บริการภายใต้แนวทาง พ.ท.33 พร้อมการตรวจบัตรประจำตัวที่หน้าร้านครับ